 Return to the TAGALOG Archive | Forward to the Current TAGALOG discuss |
| alequin0923 | Monday 17th of January 2005 10:56:38 PM |
| Ponolohiya (Phonology) - Tatlong Salik sa Pagsasalita (Three factors in Speaking)
1. Enerhiya (Energy) - nilikhang presyon ng papalabas na hiningang galing sa baga (pressure created when exhaling) 2. Artikulador (Articulator) - nagpapakatal sa mga babagtingang pantinig (Vocal) 3. Resonador (Resonator) - nagmomodipika ng tunog. Ang bibig at guwang ng ilong ang itinuturing na resonador (modifies the sound. The mouth and nasal passageway are considered as resonators.) Ponolohiya ng Filipino PONEMA (Phoneme) - isang makabuluhang tunog. Ang Filipino ay may 20 ponema. 15 ang katinig at 5 ang patinig "katinig means consonant and patinig means vowel" Mga katinig: Panlabi (sounds produced by the lips) - B, P, M Pangipin (sounds produced by the teeth) - D, N, T Panggilagid (sounds produced by the gums) - L, R, S Pangngalangala (sounds produced by the throat) - K, G, Ng, W Pasutsot (sounds produced by exhaling) - H Mga Patinig: A, E, I, O, U Diptonggo (Dipthong) - alin man patinig na sinusundan ng malapatinig na w at y. Halimbawa (Example): aw, iw, ay, ey, iy, oy at uy. Halimbawang salita (Example word): bahaw, bahay, okoy, baliw Morpolohiya (Morphology) - pag-aaral ng mga morpema ng isang wika at ng pagsasama-sama ng mga ito upang makabuo ng salita. Morpema - pinakamaliit na yunit ng isang salita na nagtataglay ng kahulugan. Ito ay maaaring salitang ugat o panlapi. Uri ng Pagbabagong Morpoponemiko (Types of Morphophonemic Change) 1. Asimilasyon (Assimilation) - pagbabagong nagaganap sa huling posisyon dahil sa impluwensiya ng kasunod na ponema. Kung ang ponemang pang ay ikinakabit sa salitang-ugat na nagsisimula sa b, p ang n ay nagiging m. Halimbawa: pang + balabal = pambalabal pang + panitikan = pampanitikan pang + kuha = panguha pang + tabas = pantabas 2. Metasis - ang salitang ugat na nagsisimula sa L, O, Y pag nilagyan ng panliping (in) ay nagkakapalit ng posisyon. Halimbawa: in + layo = nilayo in + yakap = niyakap 3. Pagpapalit ng ponema - kapag ang ponema ay nasa unahan ng salitang (d) ito ay karaniwang napapalitan ng ponemang (r) kapag ang huling ponema ng unlapi ay patinig. Halimbawa: ma + damot = maramot ma + dungis = marungis 4. Paglilipat-diin - ang mga salita ay nagbabago ng diin kapag nilalapian. Halimbawa: basa + hin = basahin laro + an = laruan 5. Pagkakaltas ng ponema - nagaganap kung ang huling ponemang patinig ng salitang-ugat ay nawala kapag nilalagyan ng hulapi. Halimbawa: takip + an = takipan - takpan sara + han = sarahan - sarhan | |
|
All Material Copyright © 2000 -
Phrasebase. All Rights Reserved. |
